Παναθηναϊκός-ΤΣΣΚΑ Σόφιας 2-1, η νίκη του 1972 που δεν μέτρησε

 

ΠΑΟ 1972-73

Πίσω (με τα πράσινα): Κωνσταντίνου, Γκραμάχο, Βλάχος, Δομάζος, Τομαράς, Ιράλα, Καψής, Σούρπης, Ντεμέλο, Βερόν, Ελευθεράκης, Οικονομόπουλος.

Κάτω (με τα λευκά): Καμάρας, Γονιός, Δημητρίου, Λύναρης, Παπαδημητρίου, Φυλακούρης, Αντωνιάδης, Γραμμός, Αθανασόπουλος, Καραμανλής, Φούκος.  

Με αφορμή τις αναμετρήσεις του Παναθηναϊκού με την CSKA 1948 Sofia για το Conference League, στους πολύ παλιούς οπαδούς του τριφυλλιού ξυπνήσαν μνήμες από μια άλλη αναμέτρηση, με την παλιά αυθεντική ΤΣΣΚΑ Σόφιας. Η φετινή αντίπαλός του, η CSKA 1948, ιδρύθηκε το 2016, ενώ υπάρχει και η παλιά ΤΣΣΚΑ που μετέχει στο Europa League. Ένα από τα πολλά παράδοξα του σύγχρονου επαγγελματικού ποδοσφαίρου. Κάτι παρόμοιο είχαμε βιώσει κι εδώ το 2003-2008 με τους δύο Ολυμπιακούς Βόλου (ΑΣΚ και ΑΟΕ). Αλλά ας έρθουμε το θέμα μας.

Το κύκνειο άσμα της ομάδας του Γουέμπλεϊ

Το 1972, στον α΄ γύρο του Κυπέλλου Πρωταθλητριών, ο ΠΑΟ κληρώθηκε με την ΤΣΣΚΑ Σόφιας. Στο στρατόπεδο των πρασίνων υπήρχε ενθουσιασμός και προσδοκίες για επανάληψη της μεγάλης ευρωπαϊκής πορείας του 1971. Οι προσδοκίες δεν ήταν αβάσιμες. Με κεντρικό κορμό την ομάδα του Γουέμπλεϊ, το τριφύλλι είχε κατακτήσει το πρωτάθλημα 1971-72 με πέντε βαθμούς διαφορά από τον Ολυμπιακό κι έξι από την ΑΕΚ, αν και γνώρισε δύο ήττες με 1-2 από την Ένωση. Αυτές, κι άλλες δυο στη Θεσσαλονίκη με 0-1 από Άρη και ΠΑΟΚ, ήταν οι μοναδικές ήττες που είχε, ενώ με τον φιλόδοξο Ολυμπιακό (των Τριαντάφυλλου, Αργυρούδη, Περσίδη κλπ) πέτυχε νίκη με 3-2 στη Λεωφόρο και ισοπαλία 0-0 στο Καραϊσκάκη.

Ο Πανιώνιος που του είχε στερήσει το ευρωπαϊκό εισιτήριο την προηγούμενη σεζόν, μετά από τις αρχικές επιτυχίες στην αρχή της χρονιάς 1971-72, όταν απέκλεισε την Αθλέτικο Μαδρίτης και κατέκτησε το Βαλκανικό Κύπελλο, προσγειώθηκε ανώμαλα στην Βουδαπέστη, όπου συνετρίβη με 0-6 από την Φερεντσβάρος κι επί πλέον έφαγε σκληρή καμπάνα από την ΟΥΕΦΑ για τα επεισόδια που έκαναν οι παίκτες του σε βάρος του διαιτητή. Μετά από το ματς αυτό η ομάδα της Ν. Σμύρνης δεν μπόρεσε να ανακάμψει κι έμεινε γρήγορα μακριά από την κορυφή.

Με τις υπόλοιπες ομάδες ο ΠΑΟ δεν είχε πρόβλημα. Με το Δομάζο να μοιράζει μπαλιές και τον Αντωνιάδη να σκοράρει 39 γκολ (πήρε το ασημένιο ευρωπαϊκό παπούτσι) είχε επίθεση φωτιά. Τα μεγάλα σκορ ήταν ρουτίνα: 7-2 τον Φωστήρα, 6-0 την Καβάλα και τη Βέροια, πεντάρες σε Βόλο (5-0 και 5-1), Τρίκαλα (5-0) και Απόλλωνα (5-0) κλπ. Πέτυχε συνολικά 89 γκολ στα 34 ματς.

Το καλοκαίρι του 1972, την ομάδα του Γουέμπλεϊ ενίσχυσαν κάποιοι βιρτουόζοι Νοτιοαμερικάνοι, με το σύστημα των ελληνοποιήσεων, που πήρε μεγάλη έκταση εκείνη τη σεζόν σε όλες τις ομάδες. Στον Παναθηναϊκό ήρθαν οι «ομογενείς» Βερόν, Ντεμέλο, Γκραμάχο, Ιράλα, όλοι στην ακμή της καριέρας τους και με περγαμηνές. Από την προηγούμενη σεζόν είχε έρθει ο Λύναρης, τον οποίο είχαν ανακαλύψει οι πράσινοι τον Δεκέμβρη του 1971, στο ταξίδι τους στο Μοντεβίδεο για τη ρεβάνς του Διηπειρωτικού Κυπέλλου με τη Νάσιοναλ και τον έφεραν ως πρωτοχρονιάτικο μποναμά στην Ελλάδα. Φοβερές εποχές! 

Λίγα λόγια για την ποιότητα των «ομογενών».

Ο Βερόν και ο Ντεμέλο

Huan Ramon Veron (1944-2025). 28χρονος διεθνής Αργεντίνος, από τους κορυφαίους μεσο-επιθετικούς της Εστουντιάντες ντε λα Πλάτα, με την οποία είχε ήδη κατακτήσει τρία Κόπα Λιμπερταδόρες και το Διηπειρωτικό Κύπελλο. Ήταν εκπληκτικός δεξιοτέχνης με την μπάλα στα πόδια και τον αποκαλούσαν “La Bruja” (μάγισσα).

Araquem Jose de Melo (1944-2001). «Δέμελος» βαφτίστηκε στην Ελλάδα ο μελαμψός Βραζιλάνος χαφ και δεινός σκόρερ από το Ρίο ντε Τζανέιρο. Είχε ήδη μια πετυχημένη καριέρα: πρώτος σκόρερ στο πρωτάθλημα Ουρουγουάης με την Ντανούμπιο και βασικός για μια τετραετία στην Ουρακάν Αργεντινής.

Ο Γκραμάχο

Roberto Artemio Gramajo (1947-2023). Έπαιζε στα άκρα της επίθεσης, ελισσόταν με μεγάλη ευκινησία και τον αποκαλούσαν “Chango” (μαϊμού). Ήταν ήδη πρωταθλητής Αργεντινής με την Ροζάριο Σεντράλ, βρισκόταν στην ακμή της σταδιοδρομίας του και είχε αγωνιστεί στην Εθνική Αργεντινής.

Severiano Irala Nunez (περ. 1947-2012) από την Παραγουάη. Ήταν λιγότερο γνωστός αλλά είχε κατακτήσει δυο πρωταθλήματα με την Cerro Porteño και αγωνιζόταν από το 1968 στην Εθνική Παραγουάης. Τον αποκαλούσαν “El Taladro” (το τρυπάνι), διότι διεμβόλιζε με ευκολία τις αντίπαλες άμυνες. Καθώς διεκδικούσε τη θέση του Γραμμού, δεν μπόρεσε να βρει χώρο στην ενδεκάδα του ΠΑΟ.

Carlos Linaris

Carlos Orlando Linaris Velo (γεν. 1951), μέσος από την Ουρουγουάη που συστήθηκε ως Κάρολος Λύναρης. Είχε αναδειχθεί στην Rampla Juniors, με την οποία είχε κατακτήσει το κύπελλο το 1969. Έγινε ο πρώτος ξένος που φόρεσε τη φανέλα του Παναθηναϊκού αλλά στις δύο σεζόν (λίγο πάνω από 12 μήνες στην ουσία) που έμεινε στη Λεωφόρο έπαιξε ελάχιστα. Λίγο αργός αλλά καλός τεχνίτης, παθιασμένος, με ευθύβολο σουτ και δυνατό κεφάλι. Αλλά για να παίξει βασικός στον ΠΑΟ έπρεπε να λείπουν ο Δομάζος, ο Ελευθεράκης ή ο Ντεμέλο, οπότε μοιραία γυάλιζε τον πάγκο.

ΤΣΣΚΑ 1972-73, από αριστερά:

Όρθιοι: Manol Manolov (προπονητής), Kiril Stankov, Borislav Sredkov, Stoil Trankov, Stoyan Yordanov, Asparuh Nikodimov, Drazho Stoyanov, Ivan Zafirov, Boris Gaganelov, Todor Simov, Nikola Kovachev

Καθιστοί: Tsvetan Atanasov, Plamen Yankov, Georgi Denev, Petar Zhekov, Dimitar Penev, Bozhil Kolev, Stefan Mihaylov, Dimitar Marashliev.

Τα τρία ματς με την ΤΣΣΚΑ Σόφιας

Με τις παραπάνω ενισχύσεις δικαιολογημένα η ομάδα του Πούσκας είχε δεχθεί με αισιοδοξία το αποτέλεσμα της κλήρωσης με την ΤΣΣΚΑ και φιλοδοξούσε την επανάληψη μιας νέας μεγάλης ευρωπαϊκής πορείας. Τα πράγματα όμως εξελίχθηκαν αλλιώς. Οι Βούλγαροι αποδείχθηκαν σκληρά καρύδια. Ο σπουδαίος κόουτς Μανόλ Μανόλοφ (1925-2008), ο οποίος αργότερα πέρασε κι από τους πάγκους του Απόλλωνα, του Εθνικού και του Πανσερραϊκού, είχε φτιάξει μια πολύ τεχνική κι επιθετική ομάδα, που είχε κατακτήσει με σχετική άνεση το νταμπλ, πετυχαίνοντας 95 γκολ στα 34 ματς!

Στη σύνθεσή της είχε πολλούς διεθνείς, οι οποίοι οδήγησαν την Εθνική Βουλγαρίας σε τρία διαδοχικά Παγκόσμια Κύπελλα: 1966, 1970, 1974. Γνωστός στην Ελλάδα ήταν ο μόνιμος πρώτος σκόρερ του βουλγαρικού πρωταθλήματος Πέταρ Ζέκοφ (1944-2023), από τη διαμάχη του με το Γιώργο Σιδέρη το 1969, όταν τον προσπέρασε και κατέκτησε το ευρωπαϊκό Χρυσό παπούτσι. Βασικοί στην εθνική Βουλγαρίας, κάποιοι από τους οποίους αργότερα πέρασαν κι από τη χώρα μας, ήταν οι γκολκίπερ Στογιάν Γιορντάνοφ και Γιορντάν Φιλίποφ, οι αμυντικοί Ντίμιταρ Πένεφ, Ιβάν Ζαφίροφ, Μποζίλ Κόλεφ (αργότερα έπαιξε στην Ομόνοια Λευκωσίας), Μπόρις Γκαγκανέλοφ, οι μέσοι Ασπαρούχ Νικόντιμοφ (εργάστηκε ως κόουτς σε Ελλάδα και Κύπρο), Γκεόργκι Ντένεφ (έπαιξε και στον Εθνικό), Τσβετάν Ατανάσοφ και, εκτός από τον Ζέκοφ, οι επιθετικοί Ντίμιταρ Μαρασλίεφ και Ντίμιταρ Γιακίμοφ.

Δεν ήταν λοιπόν ευκολοκατάβλητη ομάδα όπως νόμιζαν οι πράσινοι, κι αυτό αποδείχθηκε στην πράξη καθώς πήρε την πρόκριση με δύο νίκες, 2-1 στη Σόφια και 2-0 στη Λεωφόρο. Έτσι αναφέρουν τα στατιστικά της ΟΥΕΦΑ αλλά υπήρξε κι ένα τρίτο ματς που δεν μέτρησε ποτέ. Συγκεκριμένα η ρεβάνς στη Λεωφόρο διεξήχθη δύο φορές, διότι την πρώτη φορά έληξε πρόωρα πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία των πέναλτι από εσφαλμένη εκτίμηση του διαιτητή. Στο ακυρωθέν αυτό ματς θα αναφερθώ πιο εκτενώς, καθώς οι Βερόν και Ντεμέλο έκαναν απίθανα πράγματα και με τις μαγικές τους ενέργειες είχαν αποδιοργανώσει τη βουλγαρική άμυνα. Αλλά ας τα πάρουμε τη σειρά.

Το πρώτο ματς στη Σόφια

13.9.1972, στάδιο Βασίλ Λέφσκι (22.000 θεατές): ΤΣΣΚΑ-ΠΑΟ 2-1 (1-0)

Διαιτητής: Walter Eschweiler (Δυτ. Γερμανία).

ΤΣΣΚΑ Σόφιας (Μανόλοφ): Γιορντάνοφ, Ζαφίροφ, Κόλεφ, Γκαγκανέλοφ, Στάνκοφ, Πένεφ, Ατανάσοφ, Νικόντιμοφ, Ζέκοφ (69΄ Γιάνκοφ), Ντένεφ, Μαρασλίεφ.

ΠΑΟ (Πούσκας): Κωνσταντίνου, Δημητρίου, Βλάχος, Καψής, Γονιός, Ελευθεράκης, Γραμμός, Ντεμέλο, Αντωνιάδης, Δομάζος, Βερόν.

Τα γκολ: Κόλεφ 21΄ (πέν), Γιάνκοφ 71΄ - Βερόν 59΄.

Ο ΠΑΟ ξεκίνησε καλά, αλλά έχασε κάπως τα νερά του, όταν βρέθηκε πίσω στο σκορ από ένα μάλλον αυστηρό πέναλτι στο οποίο υπέπεσε ο Ελευθεράκης. Στο β΄ μέρος ανασυντάχθηκε, με κορυφαίο τον Ελευθεράκη που έκανε ένα καταπληκτικό παιχνίδι. Ισοφάρισε με τον Βερόν, μετά από σουτ του Αντωνιάδη στο οριζόντιο δοκάρι, είχε άλλο ένα σουτ του Αντωνιάδη στο δοκάρι κι ενώ είχε τον έλεγχο του ματς ο Γιάνκοφ έκανε το 1-2. Παρά την ήττα, οι χιλιάδες Έλληνες που βρέθηκαν στη Σόφια, αποθέωσαν την ομάδα θεωρώντας εύκολα ανατρέψιμη το σκορ, το ίδιο και οι εφημερίδες: «Οι ημίθεοι στη Σόφια πήραν σχεδόν πρόκριση», έγραφαν την επόμενη μέρα.

Η ρεβάνς στην Αθήνα που ακυρώθηκε

27.9.1972, Λεωφόρος (25.000 θεατές): ΠΑΟ-ΤΣΣΚΑ 2-1 (2-0), 2-3 πέν. (πρόωρη λήξη).

Διαιτητής: Valentin Lipatov (ΕΣΣΔ)

ΠΑΟ (Πούσκας): Κωνσταντίνου, Καραμανλής, Δημητρίου, Βλάχος, Καψής, Γονιός, Ελευθεράκης, Γραμμός (91΄ Ιράλα), Ντεμέλο (91΄ Γκαραμάχο), Αντωνιάδης, Δομάζος, Βερόν.

ΤΣΣΚΑ Σόφιας (Μανόλοφ): Φιλίπποφ, Ζαφίροφ, Κόλεφ, Πένεφ, Γκαγκανέλοφ, Στάνκοφ, Γιάνκοφ, Νικοντίμοφ, Ντένεφ (66΄ Ατανάσοφ), Ζέκοφ (66΄ Τράνκοφ), Μαρασλίεφ.

Τα γκολ: Βερόν 2΄, Ντεμέλο 20΄ (πέν.) – Τράνκοφ 68΄.

Τα πέναλτι:

Δομάζος άουτ, Κόλεφ 0-1

Γκραμάχο 1-1, Νικοντίμοφ 1-2

Βερόν 2-2, Μαρασλίεφ 2-3

Ιράλα αποκρούστηκε, πρόωρη λήξη αγώνα

Δεν εκτέλεσαν: Γιάνκοφ, Γονιός, Τράνκοφ.

Η ομάδα του Πούσκας ήταν χάρμα ιδέσθαι στο α΄ ημίχρονο. Έκλεισε τους Βούλγαρους στα καρέ τους και τους βομβάρδιζε συνεχώς, με τους Βερόν και Ντεμέλο να κάνουν μαγικά. Μόλις στο δεύτερο λεπτό ο Ντεμέλο με εκπληκτικό τακουνάκι έβγαλε τον Βερόν μόνο του μπροστά στο τέρμα. Αυτός σκόραρε κι ο ΠΑΟ πέτυχε νωρίς-νωρίς σκορ πρόκρισης καθώς τότε το εκτός έδρας γκολ μετρούσε διπλό σε περίπτωση συνολικού ισόπαλου σκορ. Η πίεση συνεχίστηκε. Στο 20΄ ο Ντεμέλο σε μια επέλασή του στην περιοχή ανατράπηκε, κέρδισε πέναλτι που εκτέλεσε εύστοχα ο ίδιος. Λίγο αργότερα ο ΠΑΟ πέτυχε κι άλλο γκολ με τον Χάρη Γραμμό, το οποίο ακυρώθηκε ως οφσάιντ.

Οι παίκτες πήγαν στα αποδυτήρια. Όλοι θεωρούσαν δεδομένη την πρόκριση. Στοιχημάτιζαν για την έκταση του σκορ. Αλλά στο β΄ μέρος η ΤΣΣΚΑ παρουσιάστηκε διαφορετική. Με πιεστική άμυνα οι Βούλγαροι περιόρισαν τη δράση του Βερόν, εξουδετέρωσαν τον Ντεμέλο κι αποδιοργάνωσαν τον Παναθηναϊκό. Οι φίλαθλοι δεν πίστευαν στα μάτια τους. Οι πράσινοι χαλάρωσαν και σταδιακά υποχώρησαν για να διαφυλάξουν το αποτέλεσμα.

Στο 66΄ ο Μανόλοφ με δυο αλλαγές άλλαξε τελείως την εικόνα. Στη θέση του Ζέκοφ, ο οποίος είχε κουραστεί να αντιπαλεύει με τον Άνθιμο Καψή, έβαλε το νεαρό Στόιλ Τράνκοφ και αντί του Ντένεφ έβαλε τον πιο έμπειρο Ατανάσοφ. Δυο λεπτά αργότερα, πριν ακόμα προλάβουν να προσαρμοστούν οι πράσινοι στα νέα δεδομένα, μετά από μια σέντρα στο πίσω δοκάρι που αιφνιδίασε την άμυνα και τον Κωνσταντίνου, ο Τράνκοφ με κεφαλιά μείωσε σε 2-1 και ισοφάρισε το σκορ του πρώτου ματς.

Η συνέχεια ήταν αγωνιώδης. Οι παίκτες του τριφυλλιού που τα είχαν δώσει όλα, δεν είχαν κουράγιο να αντεπιτεθούν. Περιορίστηκαν στη διαφύλαξη του σκορ. Το ματς οδηγήθηκε στην παράταση. Τότε μόνο Πούσκας έκανε τις αλλαγές που όφειλε να έχει κάνει στην κανονική διάρκεια. Στη θέση του κατάκοπου Ντεμέλο έβαλε τον Γκραμάχο και στη θέση του Γραμμού τον Ιράλα. Η έξοδος του Γραμμού μάλλον ήταν λάθος. Αφενός ο Ιράλα δεν είχε ξαναπαίξει στην ομάδα, αφετέρου, αν έπρεπε να βγει κάποιος αυτός ήταν ο Αντωνιάδης που δεν ήταν σε καλή κατάσταση (προερχόταν από τραυματισμό και ήταν αμφίβολη η συμμετοχή του) και είχε εξουδετερωθεί από τους αμυντικούς της ΤΣΣΚΑ. Ο Μανόλοφ το τόλμησε με τον Ζέκοφ και δικαιώθηκε, ο Πούσκας δεν το τόλμησε, η ομάδα μάλλον μπερδεύτηκε και η πρόκριση οδηγήθηκε στα πέναλτι.

Εκεί, πρωταγωνιστής του αγώνα ήταν ο Σοβιετικός διαιτητής Βαλεντίν Λιπάτοφ που έχασε το μέτρημα. Καθώς οι πράσινοι εκτελούσαν πρώτοι, πάγωσαν στο ξεκίνημα, όταν ο Δομάζος έστειλε την μπάλα ψηλά άουτ. Ο Κόλεφ έκανε το 0-1 αν και ο Κωνσταντίνου έπεσε σωστά, βρήκε την μπάλα αλλά έφυγε κάτω από το σώμα του. Στα επόμενα δυο πέναλτι ευστόχησαν οι εκτελεστές και των δυο ομάδων (Γκραμάχο, Βερόν – Νικοντίμοφ, Μαρασλίεφ) και το σκορ έγινε 2-3. Στο τέταρτο είχε σειρά ο Παραγουανός Ιράλα, ο οποίος δυνατά στη γωνία αλλά ο Φιλίπποφ απέκρουσε. Η πρόκριση είχε σχεδόν χαθεί. Οι Βούλγαροι ήθελαν μόνο ένα γκολ ακόμα και είχαν δύο ευκαιρίες για να το πετύχουν, με τους Γιάνκοφ, Τράνκοφ. Μόνο αν αστοχούσε ο Γιάνκοφ και στο πέμπτο πέναλτι ισοφάριζε ο Γονιός 3-3, θα έλπιζαν οι πράσινοι σε μια ακόμα βουλγαρική αστοχία ώστε να συνεχιστεί η διαδικασία των πέναλτι.

Αλλά ενώ ο Γιάνκοφ ετοιμαζόταν να εκτελέσει το τέταρτο πέναλτι, ο διαιτητής σφύριξε τη λήξη ανακηρύσσοντας νικήτρια την βουλγαρική ομάδα. Προφανώς είχε μπερδευτεί. Δεν άλλαξε απόφαση, ούτε στις διαμαρτυρίες των Βούλγαρων που γνώριζαν πως ήθελαν ένα γκολ ακόμα, ούτε των παικτών του ΠΑΟ που δικαίως θεωρούσαν ότι η διαδικασία δεν είχε λήξει. Ο διαιτητής έκανε ακόμα χειρότερη την απόφασή του, αναφέροντας στο φύλλο αγώνα ότι οι δύο ομάδες εκτέλεσαν από τέσσερα πέναλτι και η ΤΣΣΚΑ προκρίθηκε με σκορ 4-2.

Όπως ήταν αναμενόμενο ο Παναθηναϊκός έκανε ένσταση. Η ΟΥΕΦΑ αφού κάλεσε και τον διαιτητή να δώσει διευκρινίσεις για όσα έγραψε στο φύλλο αγώνα, ακύρωσε το ματς και διέταξε τη επανάληψή του στο ίδιο γήπεδο με άλλον διαιτητή. Με τη σημερινή λογική, θα έπρεπε να διατάξει μόνο τη συνέχιση της διαδικασίας των πέναλτι. Αυτό θα ήταν πιο δίκαιο για τις δυο ομάδες, καθώς από το διαιτητικό λάθος δεν είχε ζημιωθεί μόνο ο Παναθηναϊκός. Ζημιωμένοι ήταν και οι Βούλγαροι, οι οποίοι ήταν πιο κοντά στην πρόκριση. Η αρχική σκέψη ήταν ο τρίτος αγώνας να γίνει σε ουδέτερο γήπεδο σε Ιταλία ή Ελβετία, αλλά οι εκπρόσωποι ΠΑΟ και ΤΣΣΚΑ συμφώνησαν να γίνει πάλι στην Αθήνα.

Η ένσταση είχε γίνει αμέσως αλλά η απόφαση για επανάληψη του ματς καθυστέρησε πολύ. Αρχικά συζητήθηκε στη Ρώμη, από τη συντονιστική επιτροπή της ΟΥΕΦΑ, την ημέρα της κλήρωσης για τον β΄ γύρο. Οι Σοβιετικοί φοβούμενοι γενικότερες κυρώσεις για τους διαιτητές της χώρας τους, ζήτησαν για την εκδίκαση της υπόθεσης να επιληφθεί η πειθαρχική επιτροπή στη Ζυρίχη. Στη Ζυρίχη η απόφαση πάρθηκε μετά από μαραθώνια συνεδρίαση που κράτησε εννιά ώρες! Στη συνέχεια οι Βούλγαροι έκαναν έφεση, με τον ισχυρισμό πως οι ίδιοι δεν είχαν ευθύνη για ό,τι είχε συμβεί. Η έφεση απορρίφθηκε αλλά με αυτά και αυτά είχαν περάσει τρεις εβδομάδες. Ο αγώνας ρεβάνς ορίστηκε για την Παρασκευή 27 Οκτωβρίου, δυο ημέρες μετά από την διεξαγωγή των αγώνων του β΄ γύρου. Ο νικητής θα έπαιζε με τον Άγιαξ στις 8 και 29 Νοεμβρίου.

Ο διαιτητής από τη Μόσχα Valentin Grigorievic Lipatov (1932-2016) δεν τιμωρήθηκε καθώς η λανθασμένη απόφασή του δεν θεωρήθηκε δόλια. Άλλωστε η διαδικασία των πέναλτι δεν είχε μεγάλη προϊστορία και υπήρχε ακόμα σύγχυση για την εφαρμογή της. Αλλά δεν εξελίχθηκε ως διαιτητής. Αυτό ήταν μόλις το δεύτερο διεθνές ματς που σφύριξε καθώς είχε ένα ακόμα από την προηγούμενη σεζόν 1971-72. Τα επόμενα χρόνια διαιτήτευσε μόνο τρία ευρωπαϊκά ματς, με πιο κρίσιμο έναν προημιτελικό του Κυπέλλου ΟΥΕΦΑ το 1973-74. Σφύριξε επίσης έναν επίσημο αγώνα εθνικών ομάδων και κάποια φιλικά χωρών της ανατολικής Ευρώπης ως το 1978 που τελείωσε η διεθνής του καριέρα.

Η κανονική ρεβάνς

26.10.1972, Λεωφόρος (22.500 θεατές), ΠΑΟ-ΤΣΣΚΑ 0-2 (0-1).

Τα γκολ: Ζέκοφ 4΄, Κόλεφ 46΄.

Διαιτητής: William Mullan (Σκωτία)

ΠΑΟ (Πούσκας): Κωνσταντίνου, Δημητρίου, Γονιός, Σούρπης, Αθανασόπουλος, Ελευθεράκης, Γραμμός, Ντεμέλο (46΄ Βλάχος), Αντωνιάδης, Δομάζος (71΄ Γκραμάχο), Βερόν.

ΤΣΣΚΑ Σόφιας (Μανόλοφ): Φιλίπποφ, Ζαφίροφ, Στάνκοφ, Πένεφ, Γκαγκανέλοφ, Νικόντιμοφ, Κόλεφ, Γιάνκοφ, Ντένεφ (61΄ Τράνκοφ) Ζέκοφ, Μαρασλίεφ.

Έπειτα από αίτημα της ΕΠΟ, ο επαναληπτικός αγώνας έγινε στις 26 αντί στις 27 Οκτωβρίου, διότι συνέπιπτε με τις εκδηλώσεις της εθνικής εορτής και οι πανηγυρισμοί, που κατέληγαν πάντα στο σιντριβάνι της Ομόνοιας, θα προκαλούσαν χάος. Ακόμα και τότε όλοι θεωρούσαν δεδομένη την πρόκριση. Καθώς αντίπαλος για τον β΄ γύρο ήταν ο Άγιαξ, πιο πολύς λόγος γινόταν για την ευκαιρία που είχε το τριφύλλι να πάρει από τους Ολλανδούς τη ρεβάνς για την ήττα στο Γουέμπλεϊ, παρά για την πρόκριση επί της ΤΣΣΚΑ. Ο ίδιος ο πρόεδρος των Ολλανδών δήλωνε, όπως έγραφε ο αείμνηστος Γιώργης Βενετούλιας (+1995) στην Αθλητική Ηχώ:

«Είμαι πεπεισμένος πως αντιμετωπίζουμε και πάλι τον ΠΑΟ. Την θεωρώ από τις καλύτερες ομάδες της Ευρώπης αλλά δεν ξέρω τώρα σε τι κατάσταση είναι. Νομίζω αν παίξουμε με τον ΠΑΟ είναι πιο δύσκολος από ό,τι η ΤΣΣΚΑ που την θεωρώ πολύ εύκολη για την Άγιαξ».

Και βγήκε αληθινός καθώς ο φοβερός τότε Άγιαξ πέρασε σαν σίφουνας με δύο νίκες επί των Βούλγαρων: 3-1 και 3-0. Αλλά στην Αθήνα φίλαθλοι και τύπος μιλούσαν μόνο για τη μεγάλη ρεβάνς. Μόνο ο Πούσκας ήταν προσγειωμένος:

«Τι να πούμε για την Άγιαξ; Πρέπει να δούμε πρώτα τι θα γίνει με την υπόθεσι της ΤΣΣΚΑ, στην οποία αν δικαιωθούμε θα πρέπει πρώτα να την αποκλείσουμε και μετά να σκεφθούμε την Άγιαξ» (σ.σ. τότε όλοι έλεγαν «η Άγιαξ» όχι «ο Άγιαξ»).

Παρά τα λόγια του Πάντσο και κάποιων ακόμα λογικών παραγόντων, οι παίκτες του τριφυλλιού είχαν επηρεαστεί. Μπήκαν στον αγώνα με το μυαλό στο επόμενο παιχνίδι και αυτό τους κόστισε την πρόκριση. Αντί να πιέσουν όπως είχαν κάνει στο ακυρωθέν ματς, μπήκαν χαλαρά και βρέθηκαν πίσω στο σκορ από το ξεκίνημα. Στη συνέχεια οι καλά διαβασμένοι Βούλγαροι δεν επέτρεψαν στον ΠΑΟ να κάνει το παιχνίδι του. Ένα δεύτερο γκολ, στο ξεκίνημα του β΄ ημιχρόνου, έβαλε τέλος στις όποιες ελπίδες για πρόκριση καθώς το 0-2 ήταν αδύνατο να γίνει 4-2.

«Αιφνιδιάστηκε αντί να αιφνιδιάσει», έγραφε ο Ανδρέας Μπόμης (1938-2018) την επόμενη μέρα στην «Απογευματινή».

Η πεντάωρη αναμέτρηση και η ρεβάνς με "την Άγιαξ"

Για να ολοκληρωθεί η σειρά των αγώνων του ΠΑΟ με την ΤΣΣΚΑ απαιτήθηκαν 300 αγωνιστικά λεπτά (90΄+120΄+90΄). Αν προστεθεί και η διαδικασία των πέναλτι οι παίκτες πάλεψαν στον αγωνιστικό χώρο περισσότερες από πέντε ώρες, κάτι που αποτελεί ένα σπάνιο ρεκόρ.

Αν το δούμε από αγωνιστικής πλευράς, ο Παναθηναϊκός είχε τρία πολύ καλά ημίχρονα, στη Σόφια και στο α΄ ημίχρονο της ρεβάνς, στα οποία θα μπορούσε να έχει σκοράρει κι άλλα γκολ. Ένα κακό τέταρτο ημίχρονο, λόγω της κούρασης αφενός και της πιο καλής ανάγνωσης του αγώνα από τον Μανόλοφ σε σχέση με τον Πούσκας, οδήγησαν τα πράγματα στην παράταση και σε ό,τι συνέβη μετέπειτα.

Έτσι χάθηκε η ευκαιρία για μια πραγματική ρεβάνς με «την Άγιαξ», τότε που και οι δυο ομάδες είχαν ακόμα, λίγο ως πολύ, τις ίδιες βασικές συνθέσεις. Η ρεβάνς που δεν έγινε τότε, συνέβη 25 περίπου χρόνια αργότερα, τον Απρίλη του 1996, όταν ΠΑΟ και Άγιαξ διασταυρώθηκαν στα ημιτελικά του Κυπέλλου πρωταθλητριών. Ο Άγιαξ προκρίθηκε και πάλι (τα σκορ 1-0, 0-3), αλλά έμεινε στην ιστορία η εκτός έδρας νίκη των πρασίνων στο πρώτο ματς στο Άμστερνταμ, που έδωσε πρόσκαιρες ελπίδες για μια νέα παρουσία στον τελικό.

Λίγα χρόνια αργότερα οι παλαίμαχοι Άγιαξ-ΠΑΟ αναμετρήθηκαν σε ένα επετειακό ματς κι επιτέλους ο Δομάζος με ένα δικό του γκολ πήρε την εκδίκηση που τόσο επιθυμούσε.

Θ. Μπελίτσος, 12.8.2026